Có một câu nói quen thuộc trong giới quản trị: hãy làm việc “trên” doanh nghiệp, chứ đừng chỉ làm việc “trong” doanh nghiệp. Nghe thì rõ, nhưng khi áp vào thực tế, rất nhiều người làm chủ vẫn dành gần như toàn bộ thời gian cho phần “trong”, và gần như không có giờ nào cho phần “trên”.
Bài viết này làm rõ sự khác biệt giữa hai loại công việc đó, vì sao phần “trên” lại quyết định doanh nghiệp có thoát được sự phụ thuộc vào người chủ hay không, và bắt đầu từ đâu một cách thực tế.
“Trong” và “trên” doanh nghiệp khác nhau thế nào
Làm việc trong doanh nghiệp là trực tiếp vận hành: bán hàng, giao hàng, xử lý khách, làm sản phẩm, giải quyết sự cố. Đây là những việc giữ cho hôm nay chạy được, và chúng cần thiết.
Làm việc trên doanh nghiệp là xây và cải tiến chính cỗ máy tạo ra kết quả: thiết kế quy trình, phát triển con người, định hướng chiến lược, xây văn hóa và cách ra quyết định. Đây là những việc quyết định doanh nghiệp năm sau trông như thế nào.
Cả hai đều cần. Nhưng nếu người chủ chỉ ở “trong”, doanh nghiệp chỉ giậm chân ở phiên bản hiện tại, vì không ai đủ tầm nhìn và thẩm quyền để nâng cấp cỗ máy ngoài chính họ.
Vì sao ta mắc kẹt ở việc “trong”
Việc “trong” luôn khẩn cấp: khách đang chờ, đơn đang gấp, sự cố đang cần xử. Việc “trên” thì quan trọng nhưng hiếm khi khẩn cấp: hoãn việc xây quy trình thêm một tuần cũng chẳng ai nhắc. Vì thế, trong cuộc giằng co hằng ngày giữa khẩn cấp và quan trọng, khẩn cấp gần như luôn thắng.
Đó là lý do nhiều người làm chủ bận cả năm mà doanh nghiệp không khác đi mấy: họ dành hết sức cho việc giữ mọi thứ chạy, và không còn năng lượng cho việc khiến mọi thứ tốt lên.
Khẩn cấp ăn hết phần quan trọng.
Ba loại công việc của người làm “trên” doanh nghiệp
- Xây hệ thống: biến những việc lặp lại thành quy trình để người khác làm được mà không cần bạn.
- Phát triển con người: kèm cặp, trao quyền, giúp đội ngũ đủ sức tự quyết trong phạm vi của họ.
- Định hướng: nghĩ về khách hàng, định vị, ưu tiên, để doanh nghiệp đi đúng hướng thay vì chỉ đi nhanh.
Ba loại việc này ít khi khẩn cấp, nhưng chính chúng tạo ra khả năng cho doanh nghiệp vận hành mà không cần người chủ ở mọi điểm.
Bắt đầu từ đâu: dành thời gian cố định cho vai trò người chủ
Bước đầu tiên không phải là tái cấu trúc toàn bộ, mà là giành lại một khoảng thời gian nhỏ nhưng đều đặn cho phần “trên”. Có thể chỉ là nửa ngày mỗi tuần, được bảo vệ nghiêm như một cuộc hẹn quan trọng, để bạn không làm việc vận hành mà chỉ nghĩ về hệ thống, con người và hướng đi.
Trong khoảng thời gian đó, hãy chọn một việc bạn đang tự làm lặp lại và hỏi: làm sao để việc này chạy được mà không cần tôi lần sau? Đó có thể là viết một quy trình ngắn, kèm một người, hoặc đặt một nguyên tắc để đội tự quyết. Mỗi tuần gỡ một việc ra khỏi đôi tay bạn, sau vài tháng bức tranh đã khác.
Ở Inner Harmony, khi đồng hành cùng các nhà lãnh đạo, chúng tôi thường giúp họ bắt đầu từ đúng khoảng thời gian “trên” này: không phải làm thêm việc, mà là dành đúng chỗ để tư duy như một người chủ, thay vì chỉ vận hành như một nhân viên cao cấp. Đó là viên gạch đầu tiên để doanh nghiệp lớn ngoài sức một người.
Đọc tiếp trong chuỗi: “Doanh nghiệp tự vận hành: những trụ cột để bạn rời tay mà hệ thống vẫn chạy” và “Từ người quản lý ra lệnh đến nhà lãnh đạo khai vấn.”
Nội dung có sự hỗ trợ của AI; Inner Harmony biên tập và chịu trách nhiệm nội dung.